DOJO – PIĄTA PORA ROKU
Dojo jest bardzo ciekawym okresem w medycynie chińskiej i wiąże się z Teorią Pięciu Przemian (TPP). Patrząc na kwestię pór roku z punktu widzenia zachodniego, mamy cztery pory roku, ale wg medycyny chińskiej porom roku towarzyszy pięć przemian. Z tego powodu w medycynie chińskiej do tradycyjnych czterech pór roku, dokładamy tzw. piątą porę roku, czyli Dojo.
Według medycyny chińskiej cztery pory roku, które znamy, czyli wiosna, lato, jesień i zima trwają dokładnie po 72 dni każda. Zatem spośród dostępnych dni kalendarzowych zostaje nam jeszcze 72 dni na Dojo. Jednak Dojo nie trwa przez 72 dni pod rząd, ale jest rozbite na cztery osiemnastodniowe okresy. Można powiedzieć, że tak naprawdę Dojo występuje cztery razy do roku i poprzedza każdą z głównych pór roku.
Więcej o samym Dojo i TPP pisałem w artykule: Dojo – piąta pora roku w medycynie chińskiej.
ZWIĄZEK MIĘDZY DOJO LETNIM A UKŁADEM POKARMOWYM
Dojo jest powiązane z Przemianą Ziemi, do której przypisujemy dwa bardzo ważne obiegi czynnościowe, takie jak Żołądek i Śledziona. Są to struktury, które w naszym ciele odpowiadają przede wszystkim za funkcjonowanie układu pokarmowego. Jak wiemy, zachodzą tam dwa bardzo ważne procesy: transformacja i transport. Czyli w uproszczeniu trawienie i wykorzystanie substancji uzyskanych z trawienia. Dlaczego to jest ważne? Ponieważ właśnie ta przemiana, te obiegi czynnościowe związane są z produkcją energii odnawialnej Qi. Energia Qi stanowi podstawę naszych codziennych zasobów do dobrego funkcjonowania i życia.
Bardzo często, jeżeli pojawiają się niedobory, szczególnie niedobory energii Qi, później czasowo też Krwi, możemy odczuwać to jako zmęczenie pod koniec dnia. Taki stan może też pojawić się po większym wysiłku, czy pracowitym dniu, kiedy jesteśmy bardziej osłabieni. Wówczas mówimy m.in. o niedoborze energii Qi, która produkowana jest głównie przez obiegi czynnościowe Żołądka i Śledziony. To one mają za zadanie zapewnić jej optymalny poziom. Dojo letnie wypada między 26 kwietnia, a 13 maja.
ZNACZENIE OBIEGÓW CZYNNOŚCIOWYCH DLA ZDROWIA
Jak już wspomniałem, Dojo w medycynie chińskiej powiązane jest głównie ze Śledzioną, Żołądkiem, trawieniem, transportem i energią odnawialną.
Dlatego w czasie Dojo warto zwrócić szczególną uwagę na te struktury naszego ciała, które odpowiadają za trawienie i transport składników odżywczych. U osób, które mają te obiegi czynnościowe osłabione, lub mocno zaburzone energetycznie, mogą one dawać więcej niepokojących sygnałów. W tych punktach może dojść np. do nasilenia lub aktywacji objawów, czy nawrotu pewnych dolegliwości.
Z tego powodu Dojo jest najlepszym czasem w roku, aby szczególnie zadbać o te elementy naszego organizmu. Można powiedzieć, że czas Dojo jest takim specjalnym czasem, który ma zwrócić naszą uwagę, na istotę zdrowia układu pokarmowego.
DOJO LETNIE – CZYM SIĘ CHARAKTERYZUJE?
Kalendarzowe lato przychodzi do nas w czerwcu. Zwykle jest już wtedy naprawdę bardzo ciepło i bardzo zielono. A przyroda jest wówczas najbardziej obfita jeżeli chodzi o produkty żywnościowe. Przed pełnią lata pojawia się właśnie Dojo letnie, które często charakteryzuje się dużą zmiennością pogody. Dojo związane z Przemianą Ziemi, ma związek z Wilgocią. Pojawiają się częste deszcze, burze, czuć, że powietrze jest zupełnie inne, bardziej wilgotne. Końcówka kwietnia i maj, a szczególnie pierwsza połowa maja jest okresem bardzo dynamicznym. Wszystko dosłownie „rośnie w oczach”.
I podobną dynamikę procesów możemy zaobserwować w naszych ciałach. Dlatego warto zacząć obserwować swoje ciało i zachodzące w nim przemiany oraz zadbać o profilaktykę. Jeśli chodzi o Śledzionę, Żołądek, to mają one dość skrajną energetykę. Żołądek bardzo nie lubi nadmiernego gorąca i wysuszenia, a z kolei Śledziona nie lubi bardzo nadmiaru Wilgoci i Zimna.
W okresie Dojo letniego bardzo ważny jest temat Wilgoci. Dlaczego? Dlatego, że w wyniku narastającego ciepła letnich dni „otwiera się” powierzchnia naszego ciała. A im bardziej otwiera się nasza powierzchnia, tym szybciej krąży energia w ciele i energia ta unosi się coraz wyżej w strukturach ciała.
Co to znaczy? Z jednej strony, takie otwarcie może powodować, że różnego rodzaju patogeny mają ułatwiona możliwość przenikania w głąb organizmu. Z drugiej strony jest to dobry moment, aby wyrzucić z siebie te patogeny. Niektórzy są zaskoczeni, dlaczego latem w Chinach czy generalnie w krajach Dalekiego Wschodu wykonuje się tak dużo zabiegów związanych z pracą z Wilgocią i Zimnem. Wiąże się to z wykorzystaniem sposobu, w jaki energia krąży w naszym ciele o tej porze roku. Więcej o zagadnieniu Wilgoci przeczytasz w artykule: Wilgoć – istotny czynnik chorobotwórczy w medycynie chińskiej.
PRZECIĄŻENIE ŚLEDZIONY W CZASIE DOJO
Obieg czynnościowy Śledziony bardzo często jest przeciążony wysoko przetworzoną dietą, produktami, które nie mają energii odżywczych, czyli takimi, które mają puste kalorie, długą datę przydatności, lub są głęboko mrożone. Generalnie z punktu widzenia medycyny chińskiej jest to „martwa” żywność. Częste spożywanie takich produktów jest przyczyną problemów z układem pokarmowym.
Powodem dolegliwości może być również żywność o charakterze prozapalnym, którą często bezwiednie spożywamy. Do niej zaliczamy m.in. oczyszczoną pszenicę, często skażoną pestycydami i chlorowaną, a także cukier. Obciążenie Śledziony może też wiązać się z dużym spożyciem produktów surowych. Każdy z nas ma indywidualną tolerancję, jednak są takie osoby, które niestety takie produkty powinny spożywać w ograniczonych ilościach. Przynajmniej przez pewien czas. Dojo letnie jest dobrym momentem, aby wdrożyć lub czasowo ograniczyć spożycie surowych produktów.
Szkodzą nam również nadmierny wysiłek fizyczny, czy duży wysiłek umysłowy. Śledziona to są też procesy myślowe, m.in. związane z zapamiętywaniem. Jedna z części naszego Shen, czyli struktury związanej z umysłem, zapamiętywaniem, emocjami i procesami myślowymi, jest przypisana do Śledziony. W medycynie chińskiej nazywamy to Yi. Yi jest szczególnie związane z naszym umysłem, intelektem, nauką i zapamiętywaniem.
Osoby doświadczające mgły mózgowej, mówią o tym, że czują ociężałość w głowie, mają spowolnione procesy myślowe, ciężko im zapamiętywać i uczyć się. To jest typowy objaw Wilgoci, która jest produkowana przez Śledzionę. Obciąża ona obieg czynnościowy związany ze strukturą Shen-Yi, która odpowiada za naukę, zapamiętywanie, intelekt i uczenie się nowych rzeczy. Nie powinno więc dziwić nas, że jeżeli w naszym ciele niedomaga ta struktura, to też odpowiednik tej struktury umysłowej również będzie w kiepskiej kondycji.
ZALECENIA NA DOJO LETNIE
Chcę jeszcze raz podkreślić, że o układ pokarmowy i obieg czynnościowy Śledziony należy dbać cały rok. Natomiast w czasie Dojo letniego zachodzą takie zmiany w przyrodzie, które powinny nas bardziej ukierunkować na ten konkretny obieg. Swoją dietę powinniśmy wtedy oprzeć na produktach przyporządkowanych przemianie Ziemi, czyli produktach o słodkim smaku.
Na śniadanie najlepiej sprawdzą się półpłynne, gotowane śniadania: jaglanki, congee, owsianki. Z tymi przepisami już pewnie jesteście doskonale zaznajomieni.
Na obiad polecam dania jednogarnkowe, gulasze z warzyw i strączków, pieczone lub duszone warzywa z dodatkiem zbóż. Na kolację najlepiej zjadać bezmięsne zupy kremy. Podczas Dojo letniego warto też ograniczyć lub czasowo wyeliminować mięso. Jeśli jednak nie jesteśmy w stanie z niego zrezygnować, to możemy spożywać odrobinę wołowiny, która ma słodki smak. Unikajmy smażenia w głębokim tłuszczu i w ogóle smażenia na patelni.
W ciągu dnia można popijać niesłodzone kompoty owocowe, czy herbatę z kopru włoskiego.
DOJO LETNIE – LISTA PRODUKTÓW
Poniżej przedstawiam skróconą listę produktów, która powinna dominować w okresie Dojo letniego:
- Zboża: ryż, kasza kukurydziana, sorgo, kasza jaglana, jęczmień, amarantus, owies,
- Warzywa: dynia, fenkuł, bataty, ziemniaki, buraki, fasolka szparagowa, marchewka, pietruszka, kapusta biała i czerwona, włoska, kalafior, seler, szparagi, brokuły, szpinak,
- Owoce, najlepiej gotowane w kompotach: jabłka, gruszki, winogrona,
- Owoce suszone: daktyle, rodzynki, figi, morele, śliwki suszone,
- Przyprawy: cynamon, szafran, wanilia, estragon, kminek, koper włoski, lukrecja,
- Orzechy i nasiona: pestki dyni, orzechy laskowe, orzechy włoskie, sezam, słonecznik,
- Grzyby: boczniaki, pieczarki, shitake, grzyby leśne,
- Mięso: wołowina,
- Oleje: oliwa z oliwek, masło klarowane, masło, olej sezamowy,
- Strączkowe: czerwona i żółta soczewica, ciecierzyca,
- Pozostałe: mleko kokosowe, jajka.
Oczywiście taką dietę warto uzupełniać o dodatek dziko rosnących roślin jadalnych: pokrzywę, pędy dzikiego chmielu, przytulię, zieleninę, natkę pietruszki, szczypior, dymkę, rukolę itp.
Jak już wspomniałem, staramy się też ograniczać nadmierne spożycie surowych warzyw i owoców. Jest to ważne, ponieważ nasz układ trawienny potrzebuje ciepła do odpowiedniego strawienia i przyswojenia składników pokarmowych. Zapewniając mu takie warunki w czasie Dojo letniego, ma szansę na szybszą regenerację i ustąpienie wcześniejszych dolegliwości. Zatem nie pijemy jeszcze smoothies, czasowo rezygnujemy z nabiału, bananów, wodorostów, kiszonek, czosnku i cebuli. Spożywamy je wyłącznie w symbolicznych ilościach.
Zachęcam do skorzystania z tego wyjątkowego czasu, aby przygotować się na nadchodzące lato.